Tối ngày 3 tháng 10 giờ Bắc Kinh, sân Toyota ở Nagoya. Cầu thủ Hàn Quốc lần lượt nằm xuống mặt cỏ. Có người che mặt, có người khóc lớn. Huấn luyện viên trưởng Lee Min-sung đứng ngoài đường biên, hốc mắt đỏ hoe.
Không phải vì vô địch mà xúc động đến vậy. Trong 23 chàng trai này, 20 người vừa dùng một tấm huy chương vàng kéo mình ra khỏi hai năm đời sống doanh trại.
Nghe có thể thấy phóng đại, nhưng trong mắt nhóm cầu thủ đang đá ở châu Âu, tỷ số 1-0 này còn đáng giá hơn cả suất World Cup. Mất tấm huy chương vàng, những người như Eom Ji-sung, Kim Ji-soo, Bae Jun-ho sẽ phải ngoan ngoãn về nước, vào quân ngũ gần hai năm. Hợp đồng châu Âu, giá trị thời kỳ vàng, tất cả tan theo.
Cú sút xoạc phút 61 của Eom Ji-sung ghi không chỉ là một bàn. Đó là mấy năm cuộc đời tiếp theo của anh. Nên bạn thấy đấy, họ khóc là vì sợ hãi còn sót lại.
Trước hết nói trận này căng đến mức nào. Nhật Bản là chủ nhà, đá sân nhà, mở màn xếp sơ đồ 4-3-3 tấn công. Ishii Hisatsugu, Nakajima Yotaro, Ozeki Yuto đứng thành một hàng. Trên hàng công còn một tiền đạo trung phong lai Brian Seo. Tiếc là vị này đá hơn hai mươi phút thì va chạm chấn thương phải rời sân, bị thay thẳng bằng Fukunaga Yuya.
Hiệp một hai bên đều có cơ hội. Nhật Bản cầm bóng chiếm ưu, sút cũng không ít, nhưng không vào. Phía Hàn Quốc đá 4-2-3-1. Đội trưởng Lee Gi-hyeok và Lee Seung-won ngồi cặp tiền vệ trụ. Phía trước Yang Min-hyeok, Bae Jun-ho, Eom Ji-sung thay nhau dồn ép, cũng chỉ thiếu một cú chốt.
Hết hiệp một 0-0, nút thắt để đến hiệp hai. Khoảng phút 61, Yang Min-hyeok đoạt bóng phản công bên phải, xuống biên tạt vào. Thủ môn Nhật Bản Araki Rui cản không đẩy được xa. Eom Ji-sung trong vòng cấm khống chế qua hậu vệ, sút xoạc, bóng vào, 1-0.
Sau đó Nhật Bản phản công điên cuồng, thay nhiều người lên sân. Yokoyama Yumeki cắt vào trong dứt điểm bị cản. Ishii Hisatsugu sả bóng từ ngoài, còn trúng cột. Chỉ là chết cũng không gỡ lại được.
Cứ thế Hàn Quốc lấy vàng với tỷ số 1-0, hoàn tất bốn lần liên tiếp vô địch bóng đá nam ASIAD: từ Incheon 2014 đến Jakarta 2018, rồi Hàng Châu 2023, rồi Nagoya 2026 lần này, không kỳ nào bỏ lỡ.
Trước trận này, có thể bạn từng lướt thấy cái meme nói đội tuyển Trung Quốc thắng là đưa cầu thủ Hàn Quốc đi lính. Chuyện này không phải chuyện đùa.
Bán kết, U23 Trung Quốc gặp Hàn Quốc. Vương Ngọc Đống phút 22 đối mặt thủ môn ghi bàn, có lúc dẫn 1-0. Kết quả bị Hàn Quốc lật bằng hai tình huống đá phạt cố định, đánh đầu ở cột sau. Chung cuộc 1-2.
Nếu trận đó Trung Quốc thắng, Hàn Quốc rơi xuống trận tranh hạng ba. Dù có huy chương đồng cũng vô dụng. Theo luật nghĩa vụ quân sự Hàn Quốc, bóng đá nam ASIAD chỉ tính huy chương vàng. Bạc và đồng đều không được miễn nghĩa vụ.
Nên đội Hàn Quốc này đá với mục tiêu cứng: phải đứng nhất. Họ không đến để tranh huy chương. Họ đến tranh hai năm cuộc đời.
Cả đội 23 người, 9 người đang đá ở châu Âu, trong đó 8 người chưa hoàn thành nghĩa vụ. Lần này nếu thua, nhóm đó phải về nước trình diện.
Cũng phải, báo chí Nhật Bản nhìn không xuể, thẳng thừng chỉ trích đội Hàn Quốc biến ASIAD thành công cụ miễn nghĩa vụ. Nhưng phía Hàn Quốc cũng có lý của họ. Không phải tôi đặt ra quy tắc. Đó là thứ đã viết vào luật từ năm 1973. Vận động viên có huy chương Olympic, hoặc huy chương vàng ASIAD, là đi được chế độ đặc cách thể thao. Tôi chỉ muốn giữ thời kỳ vàng sự nghiệp. Có sai không?
Nói đến đây thì không thể không nhắc Son Heung-min. Ông này chính là ví dụ sống nổi tiếng nhất dưới bộ quy tắc đó. ASIAD Incheon 2014, anh đang ở Leverkusen. Câu lạc bộ chết cũng không cho đi, chỉ biết nhìn đồng đội vô địch ngay sân nhà để được miễn nghĩa vụ. Olympic Rio 2016, đội Hàn Quốc dừng ở top 8, hy vọng được miễn của anh lại hụt. Lúc ấy anh đã 24 tuổi, đứng sát mép quá tuổi.
Mãi đến ASIAD Jakarta 2018, đó là cơ hội cuối trước khi anh quá tuổi. Son Heung-min 26 tuổi ra sân chốt hạ với tư cách suất đặc cách. Chung kết gặp Nhật Bản, thời gian chính thức 0-0. Hiệp phụ anh kiến tạo trước cho Lee Seung-woo ghi bàn, rồi dùng đá phạt kiến tạo Hwang Hee-chan đánh đầu, 2-1 kết liễu để vô địch.
Nhờ tấm huy chương vàng đó, anh được miễn 21 tháng nghĩa vụ thông thường, về Hàn Quốc học ba tuần quân sự cơ bản. Các môn gồm hơi cay, bắn đạn thật và đi bộ 30 km. Rồi anh lại trở lại Tottenham, sau còn giành Vua phá lưới Ngoại hạng Anh.
Bạn thử tưởng tượng, nếu không có tấm huy chương vàng này, Son Heung-min phải ở trong doanh trại gần hai năm. Khi anh ra, thời kỳ vàng ở Ngoại hạng Anh đã nguội từ lâu. Nên nhiều cầu thủ Hàn Quốc từ tuổi đôi mươi đã tính khoản này. Danh dự gì, vì nước vẻ vang gì, đều không thực bằng chuyện đừng để sự nghiệp bị chặt ngang.
Đừng tưởng có huy chương vàng là xong một đời. Đường trong đó nhiều lắm. Nam giới Hàn Quốc, nói bình thường, từ 18 đến 35 tuổi đều phải nhập ngũ. Lục quân và thủy quân lục chiến khoảng 18 tháng, hải quân 20 tháng, không quân có thể tới khoảng 22 tháng.
Vận động viên đi đường "nhân viên nghệ thuật thể thao" hoặc đặc cách thể thao, điều kiện siết rất chặt: Olympic huy chương nào cũng được, nhưng ASIAD chỉ công nhận vàng. Bạc và đồng không tính.
Với môn đồng đội còn một thanh chắn cứng: phải có lần ra sân chính thức ở vòng loại trực tiếp hoặc chung kết. Chỉ đăng ký tên, dự bị ngồi ghế suốt trận, cục binh vụ xét duyệt gạt thẳng.
Dù đủ điều kiện cũng không phải hoàn toàn không huấn luyện quân sự. Thường là 3 đến 4 tuần quân sự cơ bản, rồi trong 34 tháng thuộc biên chế quản lý phải hoàn thành 544 giờ phục vụ công ích. Ngày thường vẫn đá bóng như thường.
Khoản này, cầu thủ Hàn Quốc tính từ năm 22 tuổi. Nhìn Kim Ki-hee. Olympic London 2012, anh là cầu thủ duy nhất trong đội không ra sân. Kết quả huấn luyện viên trưởng Hong Myung-bo phút 90 cử anh vào đá 4 phút, cho anh kịp chuyến cuối của chính sách. Sau trận anh nói: "Lo thật đấy. Cảm ơn huấn luyện viên. 4 phút này tôi nhớ cả đời." Bốn phút đổi hai năm nghĩa vụ. Bạn nói cầu thủ Hàn Quốc vì chuyện này liều đến mức nào.
Trong đội Hàn Quốc năm nay còn vài người khiến người ta khá cảm khái. Tiền đạo Lee Young-jun từ lâu đã hoàn thành nghĩa vụ tại Gimcheon Sangmu, căn bản không cần tấm huy chương vàng này. Vậy mà anh vẫn từ Grasshoppers của Thụy Sĩ quay về, mãi ngày 21 tháng 9 mới đến Nhật Bản hội quân. Trận gặp Việt Nam, lần đầu đá chính đã ghi hai bàn.
Sau trận có người hỏi: anh đã phục vụ xong nghĩa vụ rồi, sao còn liều thế? Anh trả lời rất gọn: đã mặc áo đội tuyển, không thể vì nghĩa vụ xong rồi mà làm cho có. Anh một mình chạy đủ 90 phút. Hơn chục chàng trai bên cạnh đang trông huy chương vàng để cứu mình, tâm trạng đương nhiên hiểu.
Trong nhóm này, ba cầu thủ quá tuổi Eom Ji-sung, Yang Hyun-jun và Lee Gi-hyeok đều tham dự World Cup hè năm nay. Hai người đang khoác áo Swansea ở hạng Nhì Anh và Celtic ở giải Scotland. Họ vắng các trận đầu mùa của câu lạc bộ để bay về châu Á. Không phải để lấy thêm một tấm huy chương, mà để khỏi phải vào quân ngũ hơn một năm đúng lúc đỉnh cao. Một người không cần huy chương vàng lại liều mạng thay những người cần huy chương vàng. Cảnh đó đau hơn mọi bài phân tích chiến thuật.
Cuối cùng nói về đội Trung Quốc của chúng ta. Cùng tối hôm đó, U23 Trung Quốc trước hết ở trận tranh hạng ba và hạng tư thắng Uzbekistan 4-3 trên loạt luân lưu, tổng tỷ số 6-5, giành huy chương đồng. Đây là tấm huy chương ASIAD tiếp theo sau Bangkok 1998, cách 28 năm, cũng là thành tích tốt nhất của bóng đá nam kể từ khi đổi sang thể thức U23 năm 2002.
Trận bán kết thua Hàn Quốc, đội Trung Quốc thua quả có chút tiếc. Nhưng nói công bằng, màn trình diễn kỳ này đã vượt kỳ vọng. Vòng bảng 1 thắng 2 hòa để đi tiếp, vòng top 8 thắng Thái Lan 3-0, suốt đường đi rất chắc.
Điều thú vị là ASIAD lần này, thành tích bóng đá nam Trung Quốc lần đầu vượt bóng đá nữ Trung Quốc và bóng rổ nam Trung Quốc. Hai đội đó đều chỉ đứng thứ 4.
Nghĩ lại, đội Trung Quốc không có áp lực nghĩa vụ, không phải liều mạng vì hai năm tự do, vậy mà phải 28 năm mới chạm một huy chương đồng. Đội Hàn Quốc cõng gánh "thua là vào quân ngũ", vẫn bốn lần liên tiếp vô địch. Đặt hai bên cạnh nhau, bạn sẽ hiểu vì sao bóng đá nam Hàn Quốc không thua nổi tấm huy chương vàng này. Với họ, đó không phải danh dự. Đó là cuộc đời. Còn với chúng ta, có lẽ thật sự phải nghĩ cho kỹ: động lực của một đội bóng rốt cuộc nên đến từ đâu.
